(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 091

॥ శ్రీః ॥
1.91. అధ్యాయః 091
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
మృగయాప్రసంగేన దుష్యంతస్య కణ్వాశ్రమగమనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-91-0x(571)(3911)
తతో మృగసహస్రాణి హత్వా సబలవాహనః।
తత్ర మేఘఘనప్రఖ్యం సిద్ధచారణసేవితం॥ 1-91-1(3912)
వనమాలోకయామాస నగరాద్యోజనద్వయే।
మృగాననుచరన్వన్యాఞ్శ్రమేణ పరిపీడితః॥ 1-91-2(3913)
మృగాననుచరన్రాజా వేగేనాశ్వానచోదయత్।
రాజా మృగప్రసంగేన వనమన్యద్వివేశ హ॥ 1-91-3(3914)
ఏక ఏవోత్తమబలః క్షుత్పిపాసాశ్రమాన్వితః।
స వనస్యాంతమాసాద్య మహచ్ఛూన్యం సమాసదత్॥ 1-91-4(3915)
తచ్చాప్యతీత్య నృపతిరుత్తమాశ్రమసంయుతం।
మనఃప్రహ్లాదజననం దృష్టికాంతమతీవ చ॥ 1-91-5(3916)
సీతమారుతసంయుక్తం జగామాన్యన్మహద్వనం।
పుష్పితైః పాదపైః కీర్ణమతీవ సుఖశాద్వలం॥ 1-91-6(3917)
విపులం మధురారావైర్నాదితం విహగైస్తథా।
పుంస్కోకిలనినాదైశ్చ ఝిల్లీకగణనాదితం॥ 1-91-7(3918)
ప్రవృద్ధవిటపైర్వృక్షైః సుఖచ్ఛాయైః సమావృతం।
షట్పదాఘూర్ణితతలం లక్ష్ంయా పరమయా యుతం॥ 1-91-8(3919)
నాపుష్పః పాదపః కశ్చిన్నాఫలో నాపి కంటకీ।
షట్పదైర్నాప్యపాకీర్ణస్తస్మిన్వై కాననేఽభవత్॥ 1-91-9(3920)
విగహైర్నాదితం పుష్పైరలంకృతమతీవ చ।
సర్వర్తుకుసుమైర్వృక్షైః సుఖచ్ఛాయైః సమావృతం॥ 1-91-10(3921)
మనోరమం సహేష్వాసో వివేశ వనముత్తమం।
మారుతా కలితాస్తత్ర ద్రుమాః కుసుమశాఖినః॥ 1-91-11(3922)
పుష్పవృష్టిం విచిత్రాం తు వ్యసజంస్తే పునః పునః।
దివస్పృశోఽథ సంఘుష్టాః పక్షిభిర్మధురస్వనైః॥ 1-91-12(3923)
విరేజుః పాదపాస్తత్ర విచిత్రకుసుమాంబరాః।
తేషాం తత్ర ప్రవాలేషు పుష్పభారావనామిషు॥ 1-91-13(3924)
రువంతి రావాన్మధురాన్షట్పదా మధులిప్సవః।
తత్ర ప్రదేశాంశ్చ బహూన్కుసుమోత్కరమండితాన్॥ 1-91-14(3925)
లతాగృహపరిక్షిప్తాన్మనసః ప్రీతివర్ధనాన్।
సంపశ్యన్సుమహాతేజా బభూవ ముదితస్తదా॥ 1-91-15(3926)
పరస్పరాశ్లిష్టశాఖైః పాదపైః కుసుమాన్వితైః।
అశోభత వనం తత్తు మహేంద్రధ్వజసన్నిభైః॥ 1-91-16(3927)
సిద్ధచారణసంఘైశ్చ గంధర్వాప్సరసాం గణైః।
సేవితం వనమత్యర్థం మత్తవానరకిన్నరైః॥ 1-91-17(3928)
సుఖః శీతః సుగంధీ చ పుష్పరేణువహోఽనిలః।
పరిక్రామన్వనే వృక్షానుపైతీవ రిరంసయా॥ 1-91-18(3929)
ఏవంగుణసమాయుక్తం దదర్శ స వనం నృపః।
నదీకచ్ఛోద్భం కాంతముచ్ఛ్రితధ్వజసన్నిభం॥ 1-91-19(3930)
ప్రేక్షమాణో వనం తత్తు సుప్రహృష్టవిహంగమం।
ఆశ్రమప్రవరం రంయం దదర్శ చ మనోరమం॥ 1-91-20(3931)
నానావృక్షసమాకీర్ణం సంప్రజ్వలితపావకం।
తం తదాఽప్రతిమం శ్రీమానాశ్రమం ప్రత్యపూజయత్॥ 1-91-21(3932)
యతిభిర్వాలఖిల్యైశ్చ వృతం మునిగణాన్వితం।
అగ్న్యగారైశ్చ బహుభిః పుష్పసంస్తరసంస్తృతం॥ 1-91-22(3933)
మహాకచ్ఛైర్బృహద్భిశ్చ విభ్రాజితమతీవ చ।
మాలినీమభితో రాజన్నదీం పుణ్యాం సుఖోదకాం॥ 1-91-23(3934)
నైకపక్షిగణాకీర్ణాం తపోవనమనోరమాం।
తత్రవ్యాలమృగాన్సైంయాన్పశ్యన్ప్రీతిమవాప సః॥ 1-91-24(3935)
తం చాప్రతిరథః శ్రీమానాశ్రమం ప్రత్యపద్యత।
దేవలోకప్రతీకాశం సర్వతః సుమనోహరం॥ 1-91-25(3936)
నదీం చాశ్రమసంశ్లిష్టాం పుణ్యతోయాం దదర్శ సః।
సర్వప్రాణభృతాం తత్ర జననీమివ ధిష్ఠితాం॥ 1-91-26(3937)
సచక్రవాకపులినాం పుష్పఫేనప్రవాహినీం।
సకిన్నరగణావాసాం వారనర్క్షనిషేవితాం॥ 1-91-27(3938)
పుణ్యస్వాధ్యాయసంఘుష్టా పులినైరుపశోభితాం।
మత్తవారణశార్దూలభుజగేంద్రనిషేవితాం॥ 1-91-28(3939)
తస్యాస్తీరే భగవతః కాశ్యపస్య మహాత్మనః।
ఆశ్రమప్రవరం రంయం మహర్షిగణసేవితం॥ 1-91-29(3940)
నదీమాశ్రమసంబద్ధాం దృష్ట్వాశ్రమపదం తథా।
చకారాభిప్రవేశాయ మతిం స నృపతిస్తదా॥ 1-91-30(3941)
అలంకృతం ద్వీపవత్యా మాలిన్యా రంయతీరయా।
నరనారాయణస్థానం గంగయేవోపశోభితం॥ 1-91-31(3942)
మత్తబర్హిణసంఘుష్టం ప్రవివేశ మహద్వనం।
తత్స చైత్రరథప్రఖ్యం సముపేత్య నరర్షభః॥ 1-91-32(3943)
అతీవ గుణసంపన్నమనిర్దేశ్యం చ వర్చసా।
మహర్షిం కాశ్యపం ద్రష్టుమథ కణ్వం తపోధనం॥ 1-91-33(3944)
ధ్వజినీమశ్వసంబాధాం పదాతిగజసంకులాం।
అవస్థాప్య వనద్వారి సేనామిదమువాచ సః॥ 1-91-34(3945)
మునిం విరజసం ద్రష్టుం గమిష్యామి తపోధనం।
కాశ్యపం స్థీయతామత్ర యావదాగమనం మమ॥ 1-91-35(3946)
తద్వనం నందనప్రఖ్యమాసాద్య మనుజేశ్వరః॥
క్షుత్పిపాసే జహౌ రాజా ముదం చావాప పుష్కలాం॥ 1-91-36(3947)
సామాత్యో రాజలింగాని సోపనీయ నరాధిపః।
పురోహితసహాయశ్చ జగామాశ్రమముత్తమం॥ 1-91-37(3948)
దిదృక్షుస్తత్ర తమృషిం తపోరాశిమథావ్యయం।
బ్రహ్మలోకప్రతీకాశమాశ్రమం సోఽభివీక్ష్య హ।
షట్పదోద్గీతసంఘుష్టం నానాద్విజగణాయుతం॥ 1-91-38(3949)
విస్మయోత్ఫుల్లనయనో రాజా ప్రీతో బభూవహ।
ఋచో బహ్వృచముఖ్యైశ్చ ప్రేర్యమాణాః పదక్రమైః।
శుశ్రావ మనుజవ్యాఘ్రో వితతేష్విహ కర్మసు॥ 1-91-39(3950)
యజ్ఞవిద్యాంగవిద్భిశ్చ యజుర్విద్భిశ్చ శోభితం।
మధురైః సామగీతైశ్చ ఋషిభిర్నియతవ్రతైః॥ 1-91-40(3951)
భారుండసామగీతాభిరథర్వశిరసోద్గతైః।
యతాత్మభిః సునియతైః శుశుభే స తదాశ్రమః॥ 1-91-41(3952)
అథర్వవేదప్రవరాః పూగయజ్ఞియసామగాః।
సంహితామీరయంతి స్మ పదక్రమయుతాం తు తే॥ 1-91-42(3953)
శబ్దసంస్కారసంయుక్తర్బ్రువద్భిశ్చాపరైర్ద్విజైః।
నాదితః స బభౌ శ్రీమాన్బ్రహ్మలోక ఇవాపరః॥ 1-91-43(3954)
యజ్ఞసంస్తరవిద్భిశ్చ క్రమశిక్షావిశారదైః।
న్యాయతత్త్వాత్మవిజ్ఞానసంపన్నైర్వేదపారగైః॥ 1-91-44(3955)
నానావాక్యసమాహారసమవాయవిశారదైః।
విశేషకార్యవిద్భిశ్చ మోక్షధర్మపరాయణైః॥ 1-91-45(3956)
స్తాపనాక్షేపసిద్ధాంతపరమార్థజ్ఞతాం గతైః।
శబ్దచ్ఛందోనిరుక్తజ్ఞైః కాలజ్ఞానవిశారదైః॥ 1-91-46(3957)
ద్రవ్యకర్మగుణజ్ఞైశ్చ కార్యకారణవేదిభిః।
పక్షివానరరుతజ్ఞైశ్చ వ్యాసగ్రంథసమాశ్రితైః॥ 1-91-47(3958)
నానాశాస్త్రేషు ముఖ్యైశ్చ శుశ్రావ స్వనమీరితం।
లోకాయతికముఖ్యైశ్చ సమంతాదనునాదితం॥ 1-91-48(3959)
తత్రతత్ర చ విప్రేంద్రాన్నియతాన్సంశితవ్రతాన్।
జపహోమపరాన్విప్రాందదర్శ పరవీరహా॥ 1-91-49(3960)
ఆసనాని విచిత్రాణి రుచిరాణి మహీపతిః।
ప్రయత్నోపహితాని స్మ దృష్ట్వా విస్మయమాగమత్॥ 1-91-50(3961)
దేవతాయతనానాం చ ప్రేక్ష్య పూజాం కృతాం ద్విజైః।
బ్రహ్మలోకస్థమాత్మానం మేనే స నృపసత్తమః॥ 1-91-51(3962)
స కాశ్యపతపోగుప్తమాశ్రమప్రవరం శుభం।
నాతృప్యత్ప్రేక్షమాణో వై తపోవనగుణైర్యుతం॥ 1-91-52(3963)
స కాశ్యపస్యాయతనం మహావ్రతై-
ర్వృతం సమాంతాదృషిభిస్తపోధనైః।
వివేశ సామాత్యపురోహితోఽరిహా
వివిక్తమత్యర్థమనోహరం శుభం॥ ॥ 1-91-53(3964)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి ఏకనవతితమోఽధ్యాయః॥ 91 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-91-4 శూన్యం వృక్షాదిరహితమూషరం॥
1-91-18 రిరంసయా రమయితుమిచ్ఛయా॥
1-91-19 నదీకచ్ఛోద్భవం కచ్ఛః సజలోఽనూపప్రదేశః॥
1-91-29 కాశ్యపస్య కశ్యపగోత్రస్య కణ్వస్య॥
1-91-39 వితతేషు వైతానికేషు ఇష్టిపశుసోమాదిషు ప్రవర్తమానేషు॥
1-91-40 యజ్ఞవిద్యాయామంగభూతాని కల్పసూత్రాదీని॥
1-91-41 భారుండసామాని పూగయజ్ఞియసామాని చ సాంనామవాంతరభేదాః॥
1-91-46 స్థాపనం ప్రథమం స్వసిద్ధాంతవ్యవస్థా తతస్తత్ర శంకాఽఽక్షేపః తస్యాః పరిహారః సిద్ధాంతస్తైర్యా పరమార్థజ్ఞతా తాం గతైః॥
1-91-48 లోకే ఏవ ఆయతంతే తే లోకాయతికాః తేషు లోకరంజనపరేషు ముఖ్యైః॥
ఏకనవతితమోఽధ్యాయః॥ 91 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.